Miasto

Historia Marek

Pierwsze wzmianki o naszym terenie znajdują się już w dokumentach z XVI wieku. Można w nich przeczytać, o dwóch młynach, które zbudowano na rzece Długiej. Po raz pierwszy nazwa Marki pojawiła się na początku XVII w. w dokumentach Metryki Koronnej. Dobrym źródłem są też dokumenty kartograficzne. Najstarsza mapa z nazwą Marki pochodzi z 1766 r. Wieś wzięła nazwę od nazwiska pierwszych osadników - Manków lub Marków. W 1827 r. zamieszkiwało ją 414 mieszkańców w 70 domach. I tak było do początku lat 80. XIX wieku.

Wówczas w Markach pojawili się bracia Edward i John Briggsowie oraz Ernest Posselt. Wybrali naszą miejscowość na lokalizację fabryki przędzalniczej, która stała się kołem zamachowym rozwoju miasta. Dzięki tej inwestycji powstały m.in. osiedle robotnicze (czyli kamienice), kolejka wąskotorowa (zlikwidowana w latach 70. poprzedniego stulecia) i kościół św. Izydora. Pod koniec XIX w. Marki liczyły około 10 tysięcy mieszkańców i były jednym z najpotężniejszych ośrodków przemysłowych w zaborze rosyjskim. Po drugiej wojnie światowej, zyskiwało na znaczeniu także rzemiosło, które stanowiło zaplecze dla warszawskiego rynku. W 1967 r. Marki uzyskały prawa miejskie. Od końca XX wieku jesteśmy świadkami intensywnego rozwoju mieszkalnictwa.

Kalendarium

Wieś królewska, Osada przemysłowa

1565 - najstarsza wzmianka o rzece Długiej i urządzonych na niej młynach
1601 - najstarsza informacja pisana o wsi Marki w dokumencie podpisanym przez Zygmunta III Wazę
1650 - ludność Marek liczy około 40 mieszkańców
1656 - zniszczenie Marek w czasie trzydniowej bitwy o Warszawę
1765 - najstarszy opis mareckiej karczmy
1794 - udział markowian w insurekcji kościuszkowskiej
1821 - Leon Drewnicki założył folwark nazwany później od jego nazwiska Drewnicą
1834 - wybrukowanie przechodzącego przez Marki traktu Warszawa - Radzymin
1852 - budowa pomnika dziękczynienia za ocalenie Marek, Pustelnika i okolicznych wiosek od epidemii cholery
1883 - rozpoczęcie budowy fabryki przędzalniczej przez przemysłowców angielskich spółkę "Briggs & Posselt"
1883 - po raz pierwszy na Mazowszu zastosowano oświetlenie elektryczne
1894 - pierwsze strajki w fabryce Briggsów
1897 - pierwszy kurs konnej Kolejki Mareckiej z Targówka do Marek.
1899 - powstała Spółka Akcyjna Zakłady Ceramiczne "Pustelnik", która miała swoje zakłady w Pustelniku, Miłośnie i Ząbkach.
1899 - wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę kościoła w Markach
1911 - w szpitalu w Pustelniku umiera Mikołaj Konstanty Ciurlionis
1917 - powstanie parafii pod wezwaniem św. Izydora, poświęcenie cmentarza parafialnego

XX-lecie międzywojenne

1922 - utworzenie Robotniczego Klubu Sportowego "Marcovia"
1923 - utworzenie Ochotniczej Straży Pożarnej w Markach
1 lipca 1924 - utworzenie gminy wiejskiej Marki z siedzibą urzędu gminnego w Markach.
wrzesień 1926 - pierwsze zajęcia w nowej szkole imienia "Pomnika Zwycięstwa 1920 r." w Pustelniku
1928 - do tzw. "Czerwonego Dworu" w Pustelniku przybywają siostry Franciszkanki Rodziny Maryi
1929 - utworzenie Mareckiego Gminnego Ośrodka Zdrowia
25 maja 1930 - wizyta prezydenta RP Ignacego Mościckiego w Markach
1931 - ukończenie budowy kościoła pod wezwaniem św. Andrzeja Boboli i Michała Archanioła
22 lutego 1931 - tzw. marsz głodnych zorganizowany przez Komunistyczną Partię Polski, inicjatorem był dekarz Edward Borowski ps. Stary (1888-1968),
październik 1931 - probostwo parafii świętego Izydora obejmuje ksiądz Teodor Jesionowski
1 listopada 1932 - odsłonięto pomnik na mogile zbiorowej żołnierzy WP poległych w Bitwie Warszawskiej. Pomnik wzniesiono staraniem Związku Strzeleckiego.
wrzesień 1934 - pierwsze zajęcia w nowym gmachu szkoły nr 2 przy ul. Szkolnej

II wojna światowa

8 września 1939 - pierwsze niemieckie bomby spadły na Marki
16 października 1942 - Niemcy wykonują egzekucję (przez powieszenie) na 10 Polaków
18 października 1943 - oddział Gwardii Ludowej stacjonującej w Ząbkach przeprowadził akcję wypadową na skład broni i amunicji znajdujący się na terenie dawnej fabryki Briggsów.
26 lipca 1944 - Inspektorat AK Radzymin przystępuje do Akcji "Burza"
30 lipca 1944 - rozstrzelanie przez Niemców w pobliżu jeziorka "Kruczek" mieszkańców Marek, Strugi, Pustelnika i Zielonki
31 lipca 1944 - patrol plutonu 738 AK w okolicach kościoła w Strudze związał ogniem broni maszynowej załogi dwóch czołgów niemieckich. W tym czasie czołg radziecki zniszczył oba czołgi.
13-14 września 1944 - do Marek wkroczyły wojska Armii Czerwonej.

PRL

1946 - gmina Marki składa się z 7 gromad o ogólnym obszarze 4800 ha, ludność 21 125 osób
1 stycznia 1948 - z obszaru gminy wiejskiej Marki wyłączono gromadę Zielonka
1954 - zniesiony został powiat warszawski, a gmina Marki oraz gmina Pustelnik zostały włączone do powiatu wołomińskiego
1959 - pożar karczmy mareckiej kończy jej działalność
7 listopada 1961 - oddano do użytku gmach Szkoły Podstawowej nr 4 w Pustelniku przy ul. Dużej 3
1 stycznia 1967 - mocą rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów Marki uzyskały prawa miejskie
wrzesień 1967 - pierwsze lekcje w nowym budynku Szkoły Podstawowej nr 1 przy ul. Okólnej
31 sierpnia 1974 - ostatni kurs kolejki mareckiej
1975 - Marki znajdują się w województwie warszawskim
1 maja 1983 - wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę kościoła Matki Bożej Królowej Polski w Markach-Pustelniku
14 marca 1984 - rozpoczęcie działalności Mareckiego Ośrodka Kultury pod dyrekcją Krystyny Klimeckiej

Marki współcześnie

1990 - po raz pierwszy w historii miasta Marek nadano tytuł honorowego obywatela - został nim Karol Whitehead
czerwiec 1996 - oddano do użytku nową Szkołę Podstawową nr 5 w Markach-Strudze z największą na terenie Marek halą sportową
czerwiec 2000 - tytuł honorowego obywatela dla dra Sergiusza Hornowskiego
2000 - Powstanie Mareckiego Oddziału Powiatowej Izby Gospodarczej - Obecnie Mareckie Stowarzyszenie Gospodarcze (MSG)
grudzień 2003 - powstało Towarzystwo Przyjaciół Marek
lipiec 2009 - zawiązuje się Grupa Marki 2020 - od lutego 2010 stowarzyszenie.
22 grudnia 2017 - otwarcie obwodnicy Marek
2 września 2019 - SP4 rozpoczęła działalność edukacyjną w nowym kompleksie edukacyjnym pod adresem ul. Wspólna 40

Kalendarium na podstawie:
wikipedia.org
historia.marki.pl
Zbigniew PACIOREK: Marki: dzieje, tradycja, kultura; Marki, UM Marki, 2004